Λογοτεχνικές λεπτομέρειες #5 Ο Γιώργος Ιωάννου για τον Δημήτρη Χατζή...

Στον Γ. Σεραφίνο

Έπιασα τον Γιώργο Ιωάννου πρώτη φορά στα χέρια μου το 2003. Για την ακρίβεια, σύμφωνα με τη συνήθη σημείωσή μου στην πρώτη σελίδα, έπιασα το Κατοχικό του Ημερολόγιο μια Τέταρτη 5 Φεβρουαρίου του 2003. Ύστερα το 2015 μια συλλογή πεζογραφημάτων. Πεζογραφήματα άλλωστε είναι η συντριπτική πλειοψηφία των πολλών βιβλίων του. Το περιοδικό του, το "Φυλλάδιο", τρία χρονιά μετά και μετά από πολλά χρόνια πάλι εκ νέου μια συλλογή με πεζογραφήματα. αυτή τη φορά την εμβληματική "η πρωτεύουσα των προσφύγων". Πέρα από τα, έτσι κι αλλιώς, κοσμήματα της συλλογής αυτής, υπάρχουν εβδομήντα σελίδες επιμέτρου με τίτλο "Εις εαυτόν". Το μεγαλύτερο δώρο και κόσμημα για εμάς που αγάπαμε τα Νέα Ελληνικά Γράμματα και τον Γιώργο Ιωάννου! Ένα εσωτερικό αλλά και τόσο εξωστρεφές συνάμα γενναιόδωρο χάρισμά του προς εμάς! Όλη του η τριαντάχρονη,  έως τότε το 1984, πορεία στα γράμματα και στην εκπαίδευση διατρέχουν αυτό το κείμενο! Οι φίλοι και οι φίλες του, μέσω αυτής της αυτοβιογραφίας, γίνονται ακόμα πιο πλούσιοι μετά απο αυτή τη γνωριμία.  

Τα "φύλλα" με αφορμή την εκ νέου, αλλά αυτή τη φορά πιο συστηματική ασχολία του συντάκτη τους, με τον Γιώργο Ιωάννου, στην αγαπημένη τους ενότητα "Λογοτεχνικές λεπτομέρειες" που μπορείτε να βρείτε σε αυτόν τον σύνδεσμο https://fyllabooks.blogspot.com/search/label/%CE%9B%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82%20%CE%BB%CE%B5%CF%80%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B5%CF%82, με χαρά και περηφάνια παρουσιάζουν το παρακάτω κείμενο από την τελευταία συνάντηση του Γιώργου Ιωάννου με τον Δημήτρη Χατζή λίγες μέρες πριν τον θάνατο του τελευταίου με την ελπίδα να συμβάλλουν με τις μικρές τους δυνάμεις έστω και λίγο στην πολιτιστική ανάταση του τόπου μας...

Και ερχόμαστε στον τελευταίο εκ λογοτεχνίας φίλο, που πέθανε πρόσφατα. Είναι ο αλησμόνητος Δημήτρης Χατζής. Πέθανε μες στο ντάλα καλοκαίρι του '81, στα τέλη Ιουλίου. Οι περισσότεροι φίλοι έλειπαν από Αθήνα, είμασταν σε διακοπές. [...] Εντούτοις δεν μπορώ να πω, ότι ο θάνατος ήταν ξαφνικός. Όχι! Τον περιμέναμε μέρα μέρα όλο μας, γιατί από μήνες ο Χατζής ήταν βαρύτατα άρρωστος. Είχε καρκίνο στο δεξιό πνεύμονα. Θα παραμερίσω όλα τα άλλα, που θα μπορούσα να πω, και θα μιλήσω για την τελευταία φορά που τον είδα - που τον είδαμε, μάλλον. Αυτό συνέβη δέκα-δεκαπέντε μέρες προτού πεθάνει. Στις 7 Ιουλίου τον απόγευμα με πήρε ο Κώστας Ταχτσής και με πήγε με το αυτοκίνητό του στη Σαρωνίδα, για να δούμε τον Χατζή, που δεν ήταν πια καθόλου καλά. Πράγματι, τον βρήκαμε σε κακά χάλια. Κοντά του ήταν η γυναίκα του η Καίτη. [...] Περάσαμε με τον Ταχτσή την αυλόπορτα κυριευμένοι από πολύ βαριές σκέψεις. Εγώ τουλάχιστον φαντάζουν κρεβάτια, σεντόνια, φυσήγματα κι ενέσεις. Όμως, προτού ακόμα μπούμε μες στο σπίτι, είδαμε από την τζαμαρία της βεράντας τον Τάκη ξαπλωμένο σε ένα ωραίο καναπέ. Συγκινηθηκε πολύ και μας φιλούσε. Ήταν σαν να είχαμε ένα φίλο στην εξοχή του κι αυτός το καταχάρηκε. Τον κοίταζα με τρόπο, ενώ ξεφούρνιζα διάφορα ευχάριστα και μάλλον άσχετα ανέκδοτα. Είχε μικρύνει, βέβαια, από την αρρώστια, αλλά όχι και πολύ. Πάντα του, άλλωστε, ήταν μικρόσωμος, όπως θα θυμόμαστε όσοι τον γνωρίσαμε. Ήταν ζωηρός εκείνο το απόγευμα, όπως τον καλό καιρό, και μπορώ να πω ότι είχε ιδιαίτερη ομορφιά, κάτι σαν νεανικότητα στο αποκαθαρμένο από τα εποικοδομήματα του χρόνου πρόσωπό του. Είπαμε πάρα πολλά, ακόμα και αστεία διάφορα. Μιλήσαμε και για την καινούργια ένωση συγγραφέων, που βρισκόταν στα σκαριά. Ήθελε λεπτομέρειες για πρόσωπα, συζητήσεις και συμβάντα. Μας μίλησε και για την αρρώστια του. Ήξερε πολύ καλά τι είχε. Τον θυμάμαι να μας δείχνει το δεξί μέρος του θώρακα και να μας λέγει χωρίς ιδιαίτερη κατήφεια: "Να, εδώ έχω καρκίνο, αλλά όπως μας είπαν οι γιατροί είναι τοπικός". Νομίζω πως αυτό το τελευταίο δεν ήταν αλήθεια. Αλλά ήταν η κλωστή που του έδωσαν οι γιατροί, για να πιάνεται και να υπομένει τις φριχτές ταλαιπωρίες. Μας είπε ο ίδιος και τις γνώμες και τις προσπάθειες των γιατρών της Αγγλίας, όπου ματαίως είχαν προσφύγει. Του είχαν σταματήσει τις ακτινοβολίες, λέγοντάς του ότι του κάνουν και παρά καλό. [...] Μας τα διηγόταν όλα ο ίδιος, κοντανασαίνοντας κάπως. Τα μαγουλάκια του κόκκινα και τα μάτια του κάρβουνα ζωηρά. Είχε πάρει να βραδιάζει και πέρα φαινόταν η θάλασσα. Πέθαινε ένας συγγραφέας, ένας αληθινός συγγραφέας, και γύρω του πύκνωνε η γαλήνη και παρέμενε αθόλωτο του φωτάκι της ζωής. Μόνο στο κελί του Στρατή Δούκα έχω νιώσει να αιωρείται αυ5η η ατμόσφαιρα. Κάποια στιγμή ένιωσε δυσφορία και καλύφθηκε από εφίδρωση. Τίποτε το δραματικό κι εδώ. Με αδιόρατες ματιές συνεννοήθηκε με την Καίτη. Βγήκαμε στον κήπο, για να αλλάξει και να ησυχάσει. Καθίσαμε ώρα πολλή ο Ταχτσής κι εγώ συζητώντας γι' αλλά. Είχε νυχτώσει ολότελα, αλλά είχε φεγγάρι. Μέσα στο σπίτι το φως ήταν πολύ κατεβασμένο, θα τον ενοχλούσε. Κάποτε ήρθε η Καίτη και τότε μιλήσαμε περισσότερο γι' αυτήν και για τις οικογενειακές, της εκ πατρικής της οικογένειας, δυσκολίες. Άλλη ιστορία, άλλο έπος, θέλησης αυτή. Η Καίτη μας είπε, ότι ο Τάκης θέλει να στείλει οπωσδήποτε ο Ταχτσής εκείνο το κείμενο, που είχαν πει, στο περιοδικό "Πρίσμα", και, ακόμα, να στείλω κι εγώ κάτι τέτοιο, που ήταν, νομίζω, σχετικό με τις επιδράσεις που δέχτηκα από συγγραφείς ξένους. 

Πέθαινε, αλλά φρόντισε ως το τέλος για το περιοδικό του. Θα 'ταν η ώρα δέκα, όταν σηκώθηκα με να φύγουμε. Πήγαμε να τον χαιρετήσουμε, να τον αποχαιρετήσουμε μάλλον. Υπήρχε πολλή συγκίνηση, συγκρατημένη. Τώρα η ανάσα του ήταν πιο κοντή, είχε έντονο λαχάνιασμα στην ομιλία. Τα τελευταία λόγια του σε 'μας ήταν: "Έργο, παιδιά, έργο! Γράφετε όσο μπορείτε πιο πολύ". Ναι, έργο! 

Το θάνατο του τον έμαθα στην Κασσάνδρα όπου είχα πάει για λίγο κοντά στους δικούς μου. Είχα πάρει μαζί μου τα βιβλία του, πρόβλεπαν το θα συμβεί και τα πήρα. Αυτά ήταν το ανάγνωσμα εκείνων των ημερών. "Ήταν δυνατός και μοντέρνος πεζογράφος ο Δημήτρης Χατζής. Τεχνίτης μαγευτικός στην αφήγηση, με γλωσσικό γούστο εντελώς σημερινό και καθημερινό. Μεγάλη η απώλειά του για την τωρινή φάση της λογοτεχνίας μας". Όλο κάτι τέτοια σκεφτόμουν, καθώς κοίταζα τα ελάχιστα βιβλία του, πως είχε γράψει σχετικώς ελάχιστα κείμενα. Σπουδαίας ποιότητας αλλά λιγοστά. Γι' αυτό, πιστεύω, μας είπε, αυτά που μας είπε στο τέλος. Ήταν ο προσωπικός καημός του και θέλησε να προφυλάξει εμάς τουλάχιστο. [...]

Περιοδικό ¨Φυλλάδιο¨, τεύχη 5-6, σελίδες 57-58, 1982

Διαβάστε ακόμα:

Δημήτρης Χατζής [1913-1981] "Την πεντάρα που χρωστούσα στον εαυτό μου δεν ξέρω αν την ξεπλήρωσα. Θέλω όμως να την πληρώσω..."

Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής: Ο συμβολαιογράφος

Ο συμβολαιογράφος! Κάθε φορά που έβλεπα το βιβλίο στη βιβλιοθήκη του σπιτιού που μεγάλωσα, μία μαυρόασπρη και μια γαλάζια εικόνα μου έρχονταν στο μυαλό! Στη μαυρόασπρη ο μεγάλος Βασίλης Διαμαντόπουλος! Στη γαλάζια το παλιό βιβλίο των εκδόσεων "Γαλαξίας"! 

Σε όσους η ημερομηνία γέννησής τους είναι κάπου στα μέσα της δεκαετίας του '70 μέσα τους αμυδρά φωτίζεται -έστω και ασπρόμαυρα- κάπου  αυτό το δράμα. Μα πάνω απ' όλα ο συμβολαιογράφος Τάπας, ο νέος που θα οδηγούταν στην αγχόνη, η νέα που τον αγαπούσε, το κάθαρμα που τους παγίδεψε για να βάλει στο χέρι του μια αμύθητη περιουσία! Και σίγουρα ένα αίσθημα αδικίας για ένα παιδί εκείνης της εποχής!

Κάθε φορά που έβλεπα τη ράχη αυτού του βιβλίου στο ράφι, το τραβούσα και το περιεργαζόμουν. Άστο, δεν ήρθε η ώρα του, αποφάσιζα! Η θαμπή ανάμνηση της σειράς και ίσως μια κάποια νοσταλγία ήταν η επιθυμία αλλά η γλώσσα του ήταν το εμπόδιο. Και το άφηνα πάλι στη θέση του. Ήμουν όμως σίγουρος ότι κάποια στιγμή θα έρθει! Όπως και για τόσα άλλα που μένουν στα ράφια αδιάβαστα γιατί όλο και κάποιο άλλο παίρνει τη θέση τους στο μυαλό μου.

Και να που ήρθε η ώρα του! Και το καταβρόχθισα! Το βιβλίο αυτό γράφτηκε όταν δεν υπήρχε το ανάλογο είδος στα έτσι κι αλλιώς ανύπαρκτα ελληνικά γράμματα τότε. Τότε που οι άνθρωποι, όσοι ελάχιστοι ήταν αυτοί, έψαχναν να βρουν ένα είδος να γράψουν. Να επινοήσουν, επηρεασμένοι φυσικά από τα πολύ πιο ανεπτυγμένα γράμματα της Ευρώπης. Άλλες εποχές! Η υπόθεση, μια ηθογραφία της εποχής εκείνης των Επτανήσων. Προχωράει. Κυλάει. Ένα ενδιαφέρον διάλειμμα από άλλες αναγνώσεις και μελέτες. Αλλά η μεγαλύτερη ευχαρίστηση ήταν για εμένα αυτό το κράμα καθαρεύουσας και ιταλικής γλώσσας, μιας και η ιστορία είναι στην ιταλοκρατούμενη Κεφαλονιά αρκετά πριν την επανάσταση του 1821! Ακόμα και χάνοντας κάποια πράγματα, ιδιαίτερα στην αρχή, γρήγορα προσαρμόστηκα και βγήκε γρήγορα και με ενθουσιασμό. Με μια λέξη ή μάλλον με δύο:  αναγνωστική απόλαυση! 

Όσοι και όσες το είδατε, το θυμάστε καλά ή έστω αμυδρά κάντε το δώρο στον εαυτό σας! Γιατί μέσα από τις σελίδες του θα περνούν οι ασπρόμαυρες τηλεοράσεις, τα παλιά σαλόνια των σπιτιών μας, η αδικία που αυτή κάποιους μας έκανε ότι μας έκανε, η ερμηνεία των ηθοποιών και πάνω απ' όλα ο τεράστιος Βασίλης Διαμαντόπουλος! 

Το βιβλίο του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή κυκλοφορεί από διάφορες εκδόσεις.

Καλή χρόνια και καλή λευτεριά εκεί που χτυπά του κόσμου η καρδιά...

 "... Τα έθνη που ξαγοράζουνε κάθε ώρα της ζωής τους με αίμα και μ' αγωνία, πλουτίζονται με πνευματικές χάρες που δεν τις γνωρίζουνε οι καλοπερασμένοι λαοί. Αυτοί απομένουνε φτωχοί από πνευματικούς θησαυρούς κι από ανθρωπιά, γιατί η καλοπέραση κάνει χονδροειδή τον μέσα άνθρωπο. Ενώ ο πόνος κατεργάζεται τους λαούς και τους καθαρίζει, όπως καθαρίζεται το χρυσάφι με φωτιά μέσα στο χωνευτήρι. Για τούτο η δυστυχισμένη Ρωμιοσύνη στολίστηκε με κάποια αμάραντα άνθη, που δεν τ' αξιωθήκανε οι μεγάλοι κι οι τρανοί λαοί της γης..."

Φώτης Κόντογλου: Πονεμένη Ρωμιοσύνη

Μέρα που είναι, με τα τραπέζια, τα δώρα, τις εκδρομές, τις γιορτές, το μυαλό μας να γυρίζει εκεί που χτυπά του κόσμου η καρδιά. Η καρδιά όσων δεν λυγίζουν από το κτήνος και τους ιμπεριαλιστές συμμάχους τους...

Γιατί αυτή τη στιγμή, την κάθε στιγμή, το κάθε δευτερόλεπτο, το κάθε λεπτό, την κάθε ώρα, όλη τη μέρα, ο πιο ηρωικός λαός του πλανήτη σήμερα, ο Γίγαντας Παλαιστινιακός Λαός, στολίζεται με κάποια αμάραντα άνθη, που δεν τ' αξιωθήκανε οι μεγάλοι κι οι τρανοί λαοί της γης...

Κι έτσι, φίλη αναγνώστρια και φίλε αναγνώστη

Να σκέφτεσαι τους άλλους

Καθώς ετοιμάζεις το πρωινό σου, να σκέφτεσαι τους άλλους 

(μην ξεχνάς να ταΐζεις τα περιστέρια).

Όταν πολέμους ξεκινάς, να σκέφτεσαι τους άλλους.

(μην ξεχνάς όσους λαχταρούν την ειρήνη).

Όταν πληρώνεις το νερό, να σκέφτεσαι τους άλλους.

(εκείνους που έχουν μόνο τα σύννεφα να τους θηλάσουν). 

Όταν γυρνάς στο σπιτικό σου, να σκέφτεσαι τους άλλους,

(μην ξεχνάς όσους μένουν σε αντίσκηνα).

Όταν τα αστέρια μετράς πριν κοιμηθείς, να σκέφτεσαι τους άλλους.

(εκείνους που δεν έχουν που να πλαγιάσουν).

Όταν ελεύθερα μιλάς, να σκέφτεσαι τους άλλους.

(εκείνους που τους έχουν πάρει το δικαίωμα να μιλούν).

Και καθώς σκέφτεσαι εκείνους τους άλλους, στον εαυτό σου γύρισε και πες:

"Αχ και να ήμουν ένα κερί στο σκοτάδι".

Mahmoud Darwish 

Διαβάστε ακόμα:

Πρωτοχρονιάτικο...

Αθήνα, Πρωτοχρονιά 1942...

Γ. Φ. Καλόγερος: ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ (εκδόσεις ΔΩΜΑ| βιβλία στην Αθήνα)

Ο Georgy F. Calogerovsky με το "Η Γλώσσα της Μύγας" και το "Νέα Γη".  Ο Γιώργος Μαυρος-Καλογερου με το "ΚΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΤΕΣ". Ο Γ. Φ. Καλογερόγλου με το "ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΕΣΣΔ..." Και τέλος ο Γ. Φ. Καλόγερος με τα "ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΔΕΝΤΡΑ", "ΕΙΡΗΝΗ", "ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ", "ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ", "οι μπουρλοτιέρηδες και άλλα διηγήματα". Και, ενώ όλα μου τα βιβλία της λογοτεχνίας είναι τοποθετημένα στα ράφια με χρονολογική σειρά, διαμορφώνοντας έτσι ένα ιδιότυπο ημερολόγιο δεκαετιών, θυμίζοντας μου πρόσωπα, γεγονότα, καταστάσεις, τόπους, καφενεία, μέσα μαζικής μεταφοράς όπου τα διάβασα, αυτά είναι όλα μαζί αν και διαβάστηκαν σε ανάκατες ημερομηνίες. Έτσι, για να βγαίνει το φως τους όλο μαζί...

Ο Γ. Φ. Καλόγερος, που απορρόφησε όλα τα προηγούμενα παρατσούκλια (ή αλλιώς Γ. Σεραφίνο - έτσι τον γνωρίζουν οι παροικούντες στα "φύλλα"), συνοδοιπόρος μου στον Κόσμο των Ιδεών, σύντροφός μου στον αγώνα για την αλλαγή του κόσμου, μοιραστής της αγωνίας μας για τα γράμματα, αυτή τη φορά θα φωτίσει αυτή τη μικρή ανεξάρτητη γωνιά της βιβλιοθήκης μου, με το "ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ" του, αφού πρώτα "φώτισε" την οδό Αριστοτέλους, την πλατεία Βικτωρίας, τους ταπεινούς κατοίκους, περιπατητές, θαμώνες, αρρώστους, περαστικούς, αγωνιστές, φτωχοδιάβολους, πρόσφυγες, εξαρτημένους, αστούς και την ψυχή μου...

Γιατί η πλατεία Βικτωρίας σε ρουφάει. Τη συνηθίζεις και μετά δεν μπορείς να κινηθείς έξω από αυτήν, μετατρέπεται σε προαύλιο, και μετά και μετά και μετά, στραβογερνάς... Έρχονται άλλοι που δεν γνώρισαν τους προηγούμενους που ρουφιούνται κι αυτοί με τον ίδιο τρόπο.

Το "ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ" του λοιπόν είναι αυτό. Αστραπιαία κείμενα, όπως αστραπιαία είναι η ζωή εκεί. Σαν παλιός κάτοικος μπορώ να το επιβεβαιώσω. Οι άνθρωποι, οι χαρακτήρες, το συνεχές πήγαινε έλα, το ταξικό καμίνι, η παρατήρησή του φαρμακουπαλλήλου που ζυμώνεται με τόσο κόσμο και τέλος το ταλέντο του στην αποτύπωση στο χαρτί είναι ένα ακόμα δώρο σε εμάς που δεν ψάχνουμε απλά ιστορίες μέσα στα βιβλία. Αν ήταν έτσι ξέρουμε να τις βρούμε κι αλλού. Σε εμάς που ψάχνουμε να εξηγήσουμε τον κόσμο μέσα από τις ιστορίες και να αλλάξουμε την υλική υπόστασή του. Ο Γ. Φ. Καλόγερος αυτή τη στιγμή είναι υπάλληλος. Ήταν εργάτης και μπορεί να ξαναγίνει. Μπορεί να γίνει ξανά βιβλιουπάλληλος. Καρφίτσα στο μάτι ο συνδικαλισμός του στο χώρο του βιβλίου. Καρφίτσα στο μάτι και αυτό, το πιο επίσημο, βιβλίο του... Το 'ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ" του δεν είναι τίποτα άλλο από τη ζωή του. Τίποτα διαφορετικό από ότι έχει γράψει έως τώρα... Είναι η πλατεία Βικτωρίας, που θα μπορούσε να ήταν η πλατεία Αμερικής, το Γκύζη, η Κυψέλη, το Περιστέρι, η φτωχή ελληνική ύπαιθρος. Είναι το σάπιο σύστημα και οι ευαίσθητοι άνθρωποι. Είναι αυτός. Φτάνει όμως με τα καλά λόγια που θα τον έκαναν να ντραπεί. Έτσι όπως αρμόζει στους αχθοφόρους του αγώνα και της πένας... 

Φίλη αναγνώστρια και φίλε αναγνώστη βρες το... Γιατί αυτό το "ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ", ίσως να ήταν το μοναδικό φαρμακείο στο ευρύτερο κέντρο που οι άνθρωποι πίσω από τον πάγκο δεν μιλούσαν για αντισηπτικά και γάζες, αλλά για τη Γάζα που ματώνει κι αντιστέκεται. 

Το βιβλίο "ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΔΩΜΑ|βιβλία στην Αθήνα

...και διαβάζεται απνευστί!

Σημείωση: Τα αποσπάσματα με τα πλάγια γράμματα είναι από το βιβλίο.

Κάπου νυχτώνει...

Κάπου νυχτώνει κι ο ήλιος παγώνει... [...] Κάπου βραδιάζει μην κλαίς δεν πειράζει πες πως τελειώνει ο κόσμος εδώ...

Είχε πέσει το σκοτάδι έξω από το παράθυρο εκείνο το προτελευταίο απόγευμα της ζωής σου. Εκείνο το τελευταίο που σε είδα ζωντανό στο νοσοκομείο. Είχα προετοιμαστεί από μέρες... Δεν επικοινωνούσες πια. Έστω και με εκείνο σφίξιμο του χεριού που μας είχες συνηθίσει τους τελευταίους τρεις μήνες. Επικοινώνησες όμως με ένα μικρό δάκρυ όταν σου είπα ότι σε αγαπώ. Με άκουσες. Μας άκουγες. Πόσο επώδυνο πρέπει να ήταν αυτό για εσένα. Για εμάς. Έφυγα, κι αυτή η τελευταία επικοινωνία μας στριφογυρίζει συχνά στο μυαλό μου. Και ειδικά σήμερα ένα χρόνο μετά.

Γύρνα τις ώρες που χάθηκαν απόψε κοίτα που φεύγεις πως κλαίει το δειλινό...[...] Αγέρας παίρνει απόψε τη ζωή μου, κλείνω τα μάτια που φεύγεις να μη δω...  

Το επόμενο απόγευμα, την ίδια ακριβώς ώρα που μου είχες σφίξει το χέρι, χτύπησε το τηλέφωνο. Σε χάσαμε. Ανέβηκα στο νοσοκομείο. Μπήκα στο θάλαμο. Σου έπιασα πάλι το χέρι. Σου είπα ότι σε αγαπώ αλλά δεν δάκρυσες... Είχε νυχτώσει νωρίς εκείνο το κρύο απόγευμα του περασμένου Νοεμβρίου κι ο ήλιος είχε παγώσει μέσα μου...

Την παραεπόμενη μέρα αυτές οι γραμμές ξεχύθηκαν από μέσα μου. Στις αφήνω εδώ έναν ακριβώς χρόνο μετά...

Ήσουν καλός άνθρωπος πατέρα. Πολύ καλός. Δεν έβλαψες ποτέ κανέναν. Το αντίθετο. Ή τουλάχιστον προσπάθησες. Το μαρτυρούν οι γνώμες των ανθρώπων που μου τις έχουν πει ανά τα χρόνια. Ακόμα κι αυτές τις δύο μέρες που έχεις φύγει από τη ζωή.

Ήσουν δημοκράτης από πεποίθηση. Και δημοκρατικός από ένστικτο. Προοδευτικός άνθρωπος. Μάρτυρας είμαι εγώ κι αδερφός μου. Δεν μας μάλωσες ποτέ με τον τρόπο που συνηθιζόταν τα χρόνια που ήμασταν παιδιά. Δεν μας χτύπησες, πράγμα συνηθισμένο εκείνα τα κακοποιητικά χρόνια. Ήσουν δημοκράτης κόντρα σε μαύρους καιρούς. Το μαρτυρά κι η μάνα. Η σύντροφός σου εξήντα χρόνια. Η Μάνα μας όπως έλεγες... Η Μαρίτσα σου που την είχες τόσο ψηλά. Πιο ψηλά κι από τη ζωή σου.

Μας άφησες να αναπνέουμε, να ψάχνουμε τον εαυτό μας ακόμα κι όταν διαφωνούσες με Δέλτα κεφαλαίο με τις επιλογές μας. Τις προσωπικές και τις πολιτικές. Ήσουν τίμιος. Με την τιμιότητα του κοινού καλού κι όχι του προσωπικού. 

Η μεγαλύτερη κληρονομιά που μας άφησες ήταν η αγάπη σου για εμάς κι η αγάπη σου για τα γράμματα και τα βιβλία. Τα βιβλία που αγάπησες τόσο και που αγαπάμε κι εγώ κι ο αδερφός μου. Κι η μάνα.

Κι αυτός ο Κόσμος των Ιδεών σε οδήγησε σε ολοένα και πιο φωτεινούς δρόμους. Κι ας είχες τις "αδυναμίες" σου. Αλήθεια, πως να μην έχει ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στην Αρκαδία το 1944 όταν όλα τα έσκιαζε η φοβέρα κι η μαυρίλα. Κι αυτό σε ανέβασε ακόμα πιο πολύ στα μάτια μου.  Αλλά τα τελευταία χρόνια όταν καταπιάστηκες και με άλλους τομείς της φιλοσοφίας (Ο Προυστ ήταν μια από αυτές) είδες αλλιώς τη ζωή...

Κι αποφάσισες ότι ο θάνατος είναι "απλώς μια αλλαγή της ύλης"... που είπε κι ο μεγάλος κομμουνιστής δάσκαλος και συντοπίτης σου Νίκος Πλουμπίδης πριν τον εκτελέσουν. Κι εγώ το πιστεύω απόλυτα αυτό. Και σαν βαθιά υλιστής που είμαι ξέρω ότι δεν θα σε συναντήσω ποτέ ξανά. Σε κανένα μεταφυσικό παραμύθι. Γι αυτό και σε χαιρετώ εδώ. Σωματικά τουλάχιστον.

Γιατί θα σε συναντώ σε κάθε βιβλίο που θα τραβώ από τη βιβλιοθήκη και θα μου ανοίγει καινούριους δρόμους στο όνειρο των γραμμάτων και των ιδεών.

Γιατί θα σε συναντώ κάθε φορά που θα προσπαθώ να γίνω καλύτερος άνθρωπος 

Κάθε φορά στην προσπάθεια αλλαγής αυτού του κόσμου. 

Πατέρα σε χαιρετώ! 

Οι στίχοι με τα πλάγια γράμματα και η μουσική είναι του μεγάλου Σταυρού Κουγιουμτζή.